Inhoudsopgave
Wat is het beoogde gebruik
Het beoogde gebruik beschrijft hoe een machine of product gebruikt mag worden. U vindt deze omschrijving in elke professionele handleiding. Zo worden de grenzen voor veilig gebruik helder. De technisch schrijver formuleert dit nauwkeurig. Dit is bepalend voor de aansprakelijkheid van de fabrikant en vormt de basis voor de hele handleiding
Wat zegt de Machinerichtlijn over het beoogde gebruik
De Machinerichtlijn (2006/42/EC) schrijft voor dat het bedoelde gebruik van een machine altijd in de handleiding moet staan.
- Punt 1.7.4.1
“c) De inhoud van de gebruiksaanwijzing moet niet alleen uitgaan van het beoogde gebruik van de machine, maar tevens rekening houden met elk redelijkerwijs voorzienbaar verkeerd gebruik daarvan.” - Punt 1.7.4.2
“Iedere gebruiksaanwijzing moet, in voorkomend geval, ten minste de volgende informatie bevatten:
g) een beschrijving van het beoogde gebruik van de machine;”
Voordelen van duidelijk omschreven correct gebruik
Een nauwkeurige omschrijving van het juiste gebruik biedt belangrijke voordelen:
- Veiligheid: Voorkomt ongevallen door verkeerde toepassing.
- Aansprakelijkheid: Helpt de fabrikant om juridisch correct te handelen.
- Duidelijkheid: Geeft gebruikers heldere grenzen voor het gebruik.
Basis voor verplichte risicobeoordeling
De Machinerichtlijn eist daarnaast dat de fabrikant een risicobeoordeling uitvoert. De tekst uit de richtlijn luidt (Bijlage I, punt 1 van Richtlijn 2006/42/EG):
“De fabrikant van een machine of diens gemachtigde garandeert dat een risicobeoordeling wordt uitgevoerd om na te gaan welke veiligheids- en gezondheidseisen op die machine van toepassing zijn; bij ontwerp en bouw van de machine moet vervolgens rekening worden gehouden met de resultaten van deze risicobeoordeling.
Via het herhalen van bovenbedoelde risicobeoordeling en -beperking dient de fabrikant of diens gemachtigde:
— de grenzen van de machines te bepalen, zowel uitgaande van het beoogde gebruik als van elk redelijkerwijs voorzienbare verkeerde gebruik daarvan, “
Deze verplichte risicobeoordeling start dus altijd bij het vaststellen van het beoogde gebruik. Alleen wanneer het voorziene gebruik helder is omschreven, kunnen de juiste gevaren en risico’s in kaart worden gebracht.
Hoe omschrijft u het beoogde gebruik
De omschrijving van beoogd gebruik bepaalt welke instructies en waarschuwingen u in de handleiding opneemt. Is een installatie bijvoorbeeld alleen bedoeld voor het koelen van bepaalde medicijnen? Dan beschrijft u enkel deze specifieke toepassing in het beoogde gebruik en de instructies.
Hoe komt u tot een volledig omschreven van het bestemde gebruik:
1. Bepaal het functionele doel van het product
Beschrijf eerst wat het product moet doen en welke behoefte het vervult. Denk concreet:
- Welk probleem lost het product op?
- Welke handelingen voert de gebruiker uit met het product?
Een heldere omschrijving van de functie vormt de kern van het beoogd gebruik en vormt de basis voor de rest van de documentatie.
2. Definieer de doelgroep en omgeving
Beschrijf wie het product gebruikt en waar het gebruikt wordt. Dit omvat bijvoorbeeld:
- Professionele gebruikers of consumenten
- Industrieomgeving of particulier gebruik
- Temperatuur, vochtigheid en andere omgevingsconditie.
Het beoogd gebruik moet rekening houden met de beoogde gebruikersgroep en de context van gebruik, omdat deze factor sterk bepalen welke risico’s relevant zijn.
3. Specificeer grenzen en beperkingen van het gebruik
Onderscheid duidelijk wat wel en niet binnen het correcte gebruik valt. Denk aan:
- Maximale belastingen of capaciteiten
- Alleen binnen bepaalde processen toepassen
- Geen gebruik bij bepaalde chemicaliën, omstandigheden of combinaties
Door grenzen vast te leggen, voorkomt u dat het beoogd gebruik te breed of onduidelijk wordt.
4. Formuleer het in begrijpelijke taal
Gebruik heldere en begrijpelijke formuleringen. Vermijd vage termen. Gebruik korte zinnen en precieze termen. Het beoogd gebruik moet leesbaar zijn voor eindgebruikers.
Redelijkerwijs voorzienbaar verkeerd gebruik
Naast het toegestane gebruik moet u volgens verschillende richtlijnen – waaronder de Machinerichtlijn en de richtlijn (EU) 2024/2853 (de opvolger van 85/374/EEG inzake productaansprakelijkheid) – ook aandacht besteden aan redelijkerwijs voorzienbaar verkeerd gebruik. Dit zijn fouten of vergissingen die een gebruiker kan maken, zoals het gebruik van een barbecue binnenshuis of agressieve schoonmaakmiddelen in een voedingsomgeving. Ook deze scenario’s horen in de handleiding te staan, zodat de gebruiker goed geïnformeerd is.
Redelijkerwijs onvoorzienbaar gebruik
Soms worden producten gebruikt op een manier die niet te voorzien is. Voor dit onvoorzienbare gebruik is de fabrikant niet wettelijk verantwoordelijk. Toch blijft het essentieel om goed af te wegen wat gebruikers redelijkerwijs kunnen doen, zodat de beschrijving van het gebruik en daarmee de handleiding zo compleet mogelijk zijn.
Zelf aan de slag
Het is duidelijk: Het beoogde gebruik vormt het fundament van een veilige en duidelijke handleiding. Door dit zorgvuldig te omschrijven, voorkomt u risico’s en voldoet u aan de wettelijke eisen. Zo helpt u de gebruiker uw product veilig te gebruiken.
Hulp van een expert
Manualise ondersteunt u graag bij het vastleggen van het voorziene gebruik en het opstellen van heldere, veilige handleidingen.